ಈ ವಿಮಾನ ಟಿಕೆಟ್ ದರ ಏರಿಳಿತ ಪ್ರಕರಣವು Supreme Court of India ಮುಂದೆ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದೆ.

ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಮೂಲ ಕಾನೂನು ಅಂಶವು ಗ್ರಾಹಕರ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿಯಂತ್ರಣದ ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನ. ಅರ್ಜಿದಾರರು ವಾದಿಸಿರುವುದೇನೆಂದರೆ, ವಿಮಾನ ಕಂಪನಿಗಳು “dynamic pricing” ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬೇಡಿಕೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ದರಗಳನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿವೆ, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಅನ್ಯಾಯಕರವಾಗಿದೆ.ಇದು Constitution of India ಅಡಿಯಲ್ಲಿ Article 14 (ಸಮಾನತೆ ಹಕ್ಕು) ಮತ್ತು Article 21 (ಜೀವನ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ)ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಆಗಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಗತ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೂ ಅಸಮಂಜಸ ದರ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ, Directorate General of Civil Aviation (DGCA) ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರವು ವಿಮಾನ ದರಗಳ ಮೇಲೆ ಸೂಕ್ತ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೇರಬೇಕೆಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೋರ್ಟ್ ಮುಂದೆ ಇದೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ನಡುವಿನ ಗಡಿ ಎಲ್ಲಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೋರ್ಟ್ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿ (PIL)

ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿ (PIL) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂತಹ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪರ ಹೋರಾಟಗಾರರು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಅಥವಾ ವಕೀಲರು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಈ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲೂ, ವಿಮಾನ ಪ್ರಯಾಣದ ದುಬಾರಿ ದರಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಪರವಾಗಿ ಅರ್ಜಿದಾರರು ಕೋರ್ಟ್ ಮೊರೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಮುಖ್ಯ ವಾದ:

ವಿಮಾನ ದರಗಳು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿಲ್ಲ
ಹಬ್ಬಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅನ್ಯಾಯಕರ ಏರಿಕೆ
ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಕೊರತೆ

ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ವಿಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಮುಂದಿನ ಹಂತಗಳು ಬಹಳ ಮಹತ್ವದವು. Supreme Court of India ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಗಡುವು ನೀಡಿರುವುದರಿಂದ, ಕೆಳಗಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು:

(1) ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳು:
ಸರ್ಕಾರವು ವಿಮಾನ ದರಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು (guidelines) ತರಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ:

ಗರಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ದರ ಮಿತಿ
peak season pricing ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ

(2) DGCAಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಧಿಕಾರ:
Directorate General of Civil Aviation ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಬಹುದು, ಇದರಿಂದ ವಿಮಾನ ಕಂಪನಿಗಳ ದರ ನಿಗದಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

(3) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನೇರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ:
ಸರ್ಕಾರ ಸಮರ್ಪಕ ಉತ್ತರ ನೀಡದಿದ್ದರೆ, ಕೋರ್ಟ್ ತಾನೇ ಕೆಲವು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಂತರ ಆದೇಶ ನೀಡಬಹುದು.

(4) ಏರ್‌ಲೈನ್‌ಗಳಿಗೆ ಪರಿಣಾಮ:
ವಿಮಾನ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ದರ ನಿಗದಿ ಮಾಡುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು, ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಭಾರತದ ವಿಮಾನಯಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ vs ಗ್ರಾಹಕ ರಕ್ಷಣೆ ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಒಂದೆಡೆ, ವಿಮಾನ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿ ನಡೆಸಲು dynamic pricing ಬಳಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಕೈಗೆಟುಕುವ ದರದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಲಭ್ಯವಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕೋರ್ಟ್‌ಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿ.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, Supreme Court of India ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ದರಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ತರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.