ಬೈಜು ರವೀಂದ್ರನ್ ಗೆ ಕೊನೆಗೂ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ …!ಮುಳುಗಿಯೇ ಹೋಯ್ತು ಬೈಜೂಸ್!ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಲೂಟಿ ಮಾಡಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಜರ್ಸಿಯಿಂದ ಜೈಲಿನ ಕೈದಿ ನಂಬರ್ ವರೆಗೆ….ಬೈಜೂಸ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರೋಚಕ ಪತನದ inside story

Karavali Maruta | 13 hours ago | 27 May 2026

ಭಾರತದ ಶಿಕ್ಷಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ (Edtech) ಕ್ಷೇತ್ರದ ದೈತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದ ಬೈಜೂಸ್ (Byju’s) ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರೋಚಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಮಿತಿಮೀರಿದ ಸಾಲದ ಸುಳಿ, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಬೈಜು ರವೀಂದ್ರನ್ ಅವರಿಗೆ ಈಗ ಸಿಂಗಾಪುರ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಿರುವ ವಿಷಯ ಎಷ್ಟೋ ಪೊಷಕರಿಗೆ ಖುಷಿಯ ವಿಚಾರವಾಗಿರಬಹುದು

ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸುವರ್ಣ ದಿನಗಳು ಹಾಗೂ ಜಾಗತಿಕ ಮನ್ನಣೆ

2011 ರಲ್ಲಿ ಬೈಜು ರವೀಂದ್ರನ್ ಅವರಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಬೈಜೂಸ್, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾಂಪಿಟೇಟಿವ್ ಎಕ್ಸಾಮ್ ಮತ್ತು ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸ್ಪರ್ಶ menu ನೀಡಿ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ಮುಖ್ಯ ಜರ್ಸಿ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ ಆಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಕಂಪನಿಯ ಮೌಲ್ಯ 2022 ರ ವೇಳೆಗೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ $22 ಬಿಲಿಯನ್ (ಸುಮಾರು ₹1.8 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು) ತಲುಪಿತ್ತು. ಜಾಗತಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಕಂಪನಿಗೆ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಲು ಮುಗಿಬಿದ್ದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಬೈಜು ರವೀಂದ್ರನ್ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಉದ್ಯಮಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದರು.

ಪತನಕ್ಕೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದ $1.2 ಬಿಲಿಯನ್ ಬೃಹತ್ ಸಾಲ

ಆದರೆ, 2021 ರಲ್ಲಿ ಬೈಜೂಸ್ ಅಮೆರಿಕಾದ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಂದ “ಟರ್ಮ್ ಲೋನ್ ಬಿ” ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ $1.2 ಬಿಲಿಯನ್ (ಸುಮಾರು ₹10,000 ಕೋಟಿ) ಬೃಹತ್ ಸಾಲವೇ ಕಂಪನಿಯ ಪತನಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಬೃಹತ್ ಹಣವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬೈಜೂಸ್ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಾಡಲು ಮುಂದಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೋಚಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆ ‘ಆಕಾಶ್’ (Aakash) ಅನ್ನು $1 ಬಿಲಿಯನ್ ನೀಡಿ ಖರೀದಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ($600 ಮಿಲಿಯನ್) ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದ ಎಪಿಕ್ ಆ್ಯಪ್ ($500 ಮಿಲಿಯನ್) ನಂತಹ ಹಲವು ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಕೊಟ್ಟು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

ಆರ್ಥಿಕ ಶಿಸ್ತಿನ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ

ಕೋವಿಡ್ ಲಾಕ್‌ಡೌನ್ ಮುಗಿದು ಶಾಲೆಗಳು ಪುನಃ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಶಿಕ್ಷಣದ ಬೇಡಿಕೆ ಕುಸಿಯಿತು. ಆದರೆ ಬೈಜೂಸ್ ಮಾತ್ರ ಜಾಹೀರಾತು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಮಿತಿಮೀರಿ ಹಣ ಸುರಿಯುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ 2022 ರ ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಗೆ ₹8,245 ಕೋಟಿ ಭಾರಿ ನಷ್ಟ ಉಂಟಾಯಿತು. ಇದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಕಂಪನಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳ (Audits) ಸಲ್ಲಿಕೆ ಸತತವಾಗಿ ವಿಳಂಬವಾಯಿತು. ಇದು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಕೋಪಗೊಂಡ ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಬೈಜು ರವೀಂದ್ರನ್ ಅವರನ್ನು ಸಿಇಒ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಸಲು ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟ ಆರಂಭಿಸಿದರು.

ಲಕ್ಷಾಂತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಕುತ್ತು ಹಾಗೂ ಪೋಷಕರ ಆಕ್ರೋಶ

ಬೈಜೂಸ್ ಕಂಪನಿಯ ಈ ಆಂತರಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಹಾಗೂ ಪತನದ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ್ದು ಅದರ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನಂಬಿದ್ದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಪೋಷಕರ ಮೇಲೆ. ಬೈಜೂಸ್ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 15 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ನೋಂದಾಯಿತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಚಂದಾದಾರರಾಗಿದ್ದರು (Paid Subscribers). ಕಂಪನಿ ಮುಚ್ಚುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಈ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸಿಗಬೇಕಿದ್ದ ಆನ್‌ಲೈನ್ ತರಗತಿಗಳು, ಮೆಂಟರ್‌ಶಿಪ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಡಿ ಮೆಟೀರಿಯಲ್‌ಗಳು ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಂತುಹೋದವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸೋಮನಾಥ್ ಅವರಂತಹ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಉತ್ತಮ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಸಾಲ ಮಾಡಿ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಕಷ್ಟದ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಬೈಜೂಸ್ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಮುಂಗಡವಾಗಿ ಪಾವತಿಸಿದ್ದರು. ಕೊನೆಗೆ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳೂ ಸಿಗದೆ, ಇತ್ತ ಕಟ್ಟಿದ ಹಣವೂ ವಾಪಸ್ ಬಾರದೆ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟದ ಜೊತೆಗೆ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಪೋಷಕರು ತೀವ್ರ ಮಾನಸಿಕ ಹಿಂಸೆ ಅನುಭವಿಸುವಂತಾಯಿತು.

ರಹಸ್ಯ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮತ್ತು ಸಿಂಗಾಪುರ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ

ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ನಡುವೆ ಸಾಲ ನೀಡಿದ ವಿದೇಶಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ಲಾಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ (Glas Trust) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದಾಗ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾರಿ ಹಗರಣವಿಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೆ ತಿಳಿಯಿತು. ಬೈಜೂಸ್ ತನಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಸಾಲದ ಹಣದಲ್ಲಿ ಬರೋಬ್ಬರಿ $533 ಮಿಲಿಯನ್ (ಸುಮಾರು ₹4,400 ಕೋಟಿ) ಹಣವನ್ನು ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ತಿಳಿಸದೆ ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಅಪರಿಚಿತ ಹೆಡ್ಜ್ ಫಂಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಸಿಂಗಾಪುರದ ‘ಬೈಜೂಸ್ ಗ್ಲೋಬಲ್’ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ರವಾನಿಸಿತ್ತು. ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಈ ಹಣದ ನಿಖರ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಬೈಜು ರವೀಂದ್ರನ್ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲು ಸತತವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ಆಸ್ತಿ ವಿವರಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಚಿದ “ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿಂದನೆ” (Court Contempt) ಆರೋಪದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಾಪುರ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಬೈಜು ರವೀಂದ್ರನ್ ಅವರಿಗೆ 6 ತಿಂಗಳ ಕಠಿಣ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಿದೆ.

ಇಂದಿನ ದುಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ದಿವಾಳಿತನ

ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಲದ ಮೇಲಿನ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗದೆ ಬೈಜೂಸ್ ಪೇರೆಂಟ್ ಕಂಪನಿ ‘ಥಿಂಕ್ ಅಂಡ್ ಲರ್ನ್’ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ದಿವಾಳಿತನ (Insolvency) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಹೆಮ್ಮೆಯಾಗಿದ್ದ ₹1.8 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಎಡ್-ಟೆಕ್ ದೈತ್ಯನ ಮೌಲ್ಯ ಇಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ‘ಶೂನ್ಯ’ಕ್ಕೆ ಬಂದು ನಿಂತಿದೆ. ಅತಿಯಾದ ಆಸೆ, ಕಳಪೆ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಪರಾಧಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೈಜೂಸ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಇಂದು ಇತಿಹಾಸದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಪತನಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.