ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಫಲತೆ – ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಭವಿಷ್ಯ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಮೊದಲು, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು.

ಒಂದು ಆಳವಾದ ವಿಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸದಾ “ಭವಿಷ್ಯದ ಬಾಗಿಲು” ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೂ ತನ್ನ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಪರಿಶ್ರಮಪಡುತ್ತಾನೆ. ಪೋಷಕರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಉಳಿತಾಯವನ್ನೇ ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿರುವ ಗೊಂದಲಗಳು, ಪರೀಕ್ಷಾ ದೋಷಗಳು, ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ತಪ್ಪುಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಗಳು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅವರ ಮಾನಸಿಕ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳ ಬದುಕನ್ನೇ ಕದಡಿ ಹಾಕುತ್ತಿವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ NEET ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸುತ್ತ ನಡೆದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಸೋರಿಕೆ, ಮರುಪರೀಕ್ಷೆ ಚರ್ಚೆಗಳು, ಗ್ರೇಸ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ವಿವಾದಗಳು ಮತ್ತು ನಂತರ ಉಂಟಾದ ಗೊಂದಲಗಳು ದೇಶದ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ.

NEET ಪರೀಕ್ಷೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯುವ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮಕ್ಕಳವರೆಗೂ ಎಲ್ಲರೂ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಪಾರ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹಲವರು ಶಾಲಾ ಜೀವನವನ್ನೇ ಬದಿಗಿಟ್ಟು, ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ದೂರವಿಟ್ಟು, ದಿನಕ್ಕೆ 12–14 ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ಓದುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಒಂದು ವರ್ಷವಲ್ಲ, ಎರಡು–ಮೂರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಕೋಚಿಂಗ್ ಪಡೆದು ತಮ್ಮ ಕನಸಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಸೋರಿಕೆಯಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಓದಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಅನ್ಯಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಣ, ಸಂಪರ್ಕ ಅಥವಾ ಭ್ರಷ್ಟ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಪಡೆದ ಕೆಲವರ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪರಿಶ್ರಮ ಅನುಮಾನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ “ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಮೌಲ್ಯವಿದೆಯೇ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

ಮರುಪರೀಕ್ಷೆಯ ವಿಚಾರ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ನೋವುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದವರು ಕೆಲವರು ಮಾತ್ರವಾದರೂ, ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುವುದು ನಿರಪರಾಧ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು. ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬರೆದು ಬಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ತುಂಬಾ ದಣಿದಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ “ಮತ್ತೆ ಪರೀಕ್ಷೆ ಬರೆಯಬೇಕಾಗಬಹುದು” ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ಬಂದರೆ, ಅವನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮಾನಸಿಕ ಭಾರ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಇದು ತೀವ್ರ ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಲವರು ನಿದ್ರೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಊಟ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಭಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಡಿಪ್ರೆಶನ್‌ನಲ್ಲಿಗೂ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪರೀಕ್ಷೆಯೇ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ವಿಷಯವಾಗಿರುವಾಗ, ಮರುಪರೀಕ್ಷೆ ಎಂಬ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಂಗೆಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪರಿಣಾಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಪೋಷಕರ ಮೇಲೂ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಬಡ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಕೋಚಿಂಗ್ ಫೀಸ್, ವಸತಿ, ಪ್ರಯಾಣ, ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ವೆಚ್ಚ – ಇವೆಲ್ಲವೂ ದೊಡ್ಡ ಹೊರೆ. ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಜಮೀನು ಮಾರುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಸಾಲ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಚಿನ್ನವನ್ನು ಅಡಕೆ ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಮಗುವಿನ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪೋಷಕರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಸುಖವನ್ನು ಬದಿಗಿಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಪರೀಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ತಪ್ಪಿನಿಂದ ಅವರ ವರ್ಷಗಳ ಪರಿಶ್ರಮ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವ ಭಯ ಅವರನ್ನು ಕಾಡುತ್ತದೆ. ಮರುಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆದರೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಯಾಣ ವೆಚ್ಚ, ವಸತಿ ವೆಚ್ಚ, ಮತ್ತೆ ಓದಿನ ಒತ್ತಡ – ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕುಟುಂಬದ ಮೇಲೆ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ನೋವುಂಟುಮಾಡುವುದು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ದೋಷಗಳು. 10ನೇ ಮತ್ತು 12ನೇ ತರಗತಿಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಬರೆದಿದ್ದರೂ ಕಡಿಮೆ ಅಂಕ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪೇಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಟ್ಟು ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಆಗುತ್ತದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪುಟವೇ ಮಿಸ್ ಆಗುತ್ತದೆ. Topper ಜಸ್ಟ್ ಪಾಸ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಹೀಗೆ ಅಜಗಜಾಂತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಗಂಭೀರ ಚಿಂತನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸ್ತದೆ.ಆದ್ರೆ ಮರುಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟ ನಂತರ ಅಂಕಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ,ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಇದು ಮೊದಲ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಎಷ್ಟು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಾಕ್ಷಿ. ಒಂದು ಅಂಕೆಯ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಕಾಲೇಜು ಪ್ರವೇಶ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ, ಉದ್ಯೋಗದ ಅವಕಾಶ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭವಿಷ್ಯವೇ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಆದರೂ ಈ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಷಯದಂತೆ ನೋಡುತ್ತಿರುವುದು ಅತ್ಯಂತ ವಿಷಾದಕರ.

ಮರುಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿಲ್ಲ. ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದವರು ಮಂಡಳಿಗಳು ಅಥವಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪಕರು ಆಗಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಸರಿಪಡಿಸುವ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೇ ಭರಿಸಬೇಕು. ಮರುಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಲು ಹಣ ಕೊಡಬೇಕು. ಹಲವಾರು ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಬೇಕಾದರೆ ಸಾವಿರಾರು ರೂಪಾಯಿ ಖರ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಇದು ದೊಡ್ಡ ಹೊರೆ. “ನಮ್ಮ ಮಗುವಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ಸಿಗಬೇಕೆಂದರೆ ಮೊದಲು ಹಣ ಕೊಡಬೇಕೇ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪೋಷಕರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಒಂದು ಸೇವೆಯಾಗಿರಬೇಕಾದರೆ, ಅದು ಈಗ ಹಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಲುಕಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪರಿಣಾಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ತುಂಬಾ ಗಂಭೀರವಾಗಿದೆ. ಇಂದಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರ್ಯಾಂಕ್, ಅಂಕ, ಕಾಲೇಜು ಪ್ರವೇಶ, ಪೋಷಕರ ನಿರೀಕ್ಷೆ, ಸಂಬಂಧಿಕರ ಹೋಲಿಕೆ, ಸೋಷಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾದ ಒತ್ತಡ – ಇವೆಲ್ಲವೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಒಳಗಿನಿಂದ ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದರ ನಡುವೆ ಪರೀಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ತಪ್ಪುಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗ, ಹಲವರು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. “ನಾನು ಎಷ್ಟು ಓದಿದರೂ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ” ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಯೋಚನೆಗಳವರೆಗೂ ಹೋಗುವ ಘಟನೆಗಳು ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿವೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ; ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಯುವಜನರ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಸಂಕಷ್ಟವಾಗಿದೆ.

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮೌನವಾಗಿ ನೋವು ಅನುಭವಿಸುವವರು ಪೋಷಕರು. ಒಬ್ಬ ತಂದೆ ತನ್ನ ಮಗ ವೈದ್ಯನಾಗಬೇಕು ಎಂದು ದಿನಗೂಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಒಬ್ಬ ತಾಯಿ ತನ್ನ ಮಗಳಿಗಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಅವರ ಕನಸುಗಳು ಕುಸಿಯುತ್ತವೆ. “ಮಗುವಿನ ಭವಿಷ್ಯ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?”, “ಮತ್ತೆ ಓದಿಸಲು ಹಣ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ?”, “ಮಗು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ” – ಇಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಪೋಷಕರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಕಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ನೋವನ್ನು ಅಂಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಇರುವ ದೊಡ್ಡ ಕಾರಣ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಕೊರತೆ. ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ತಪ್ಪುಗಳು ನಡೆದರೂ, ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಸೋರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ನಡೆದರೂ – ಅದರ ಹೊಣೆ ಹೊರುವವರು ಅಪರೂಪ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಕಡಿಮೆ, ಉತ್ತರದಾಯಕತೆ ಕಡಿಮೆ. ಒಂದು ದೇಶದ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ಗೌರವಿಸದಿದ್ದರೆ, ಆ ದೇಶದ ಭವಿಷ್ಯವೇ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

ಶಿಕ್ಷಣ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಅಂಕಗಳ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಬಾರದು. ಅದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ, ಅವರ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಮೌಲ್ಯ ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಬೇಕು. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಭಯ, ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯದ ಸಂಕೇತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಓದಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಪೋಷಕರು ಸಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಪರಿಶ್ರಮದ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೂ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ.

ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಅಂಕೆ ಕೇವಲ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಲ್ಲ. ಅದು ಅವನ ಕನಸು, ಅವನ ಕುಟುಂಬದ ತ್ಯಾಗ, ಅವನ ಪೋಷಕರ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಒಂದು ಜೀವನದ ಭವಿಷ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ಜವಾಬ್ದಾರಿ, ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ ತುರ್ತಾಗಿ ಬರಬೇಕಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ “ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೂ ಮೌಲ್ಯವಿಲ್ಲ” ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಯುವಜನರಲ್ಲಿ ಬೇರು ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಅದು ಒಂದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಸೋಲಲ್ಲ; ಅದು ಸಮಾಜದ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ದೊಡ್ಡ ವೈಫಲ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಅನ್ಯಾಯಗಳಿಗೆ ಯಾರು ಜವಾಬ್ದಾರಿ? ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಸೋರಿಕೆ ನಡೆದಾಗ, ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪುಗಳಾದಾಗ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಭವಿಷ್ಯ ಹಾಳಾದಾಗ — ಅದರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿಗಳು, ಪರೀಕ್ಷಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ತೋರಿದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಲ್ಲದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಕನಸುಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸುಧಾರಿಸಲೇಬೇಕು; ಪಾರದರ್ಶಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕ್ರಮ, ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದವರ ವಿರುದ್ಧ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮ, ಉಚಿತ ಮರುಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಮಾನವೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ ನಿಜವಾದ ನ್ಯಾಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ.