ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕ್ಯಾಪ್ಟಾಗನ್ (Captagon) ಎಂಬ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಮಾದಕ ವಸ್ತುವಿನ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಗಾಟವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗಿದೆ. ಈ ಜಪ್ತಿಯನ್ನು ಗುಜರಾತ್‌ನ ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯ ನೆಬ್ ಸರಾಯಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಂಸ್ಥೆ Narcotics Control Bureau (NCB) “Operation Ragepill” ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿದೆ.ಅಂದಾಜು ಮೌಲ್ಯ ಸುಮಾರು ₹182 ಕೋಟಿ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

ಕ್ಯಾಪ್ಟಾಗನ್ (Captagon)

ಕ್ಯಾಪ್ಟಾಗನ್ ಒಂದು ಬಲವಾದ ಅಮ್ಫೆಟಮಿನ್ ವರ್ಗದ ಕೃತಕ ಉತ್ಸಾಹವರ್ಧಕ ಡ್ರಗ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು “Poor man’s cocaine” ಹಾಗೂ “Jihadi drug” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಯುದ್ಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಉಗ್ರ ಸಂಘಟನೆಗಳು ದೀರ್ಘ ಸಮಯ ಜಾಗೃತರಾಗಿರಲು ಮತ್ತು ಭಯ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಡ್ರಗ್ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಜಪ್ತಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ನಿಜವಾದ ಕ್ಯಾಪ್ಟಾಗನ್ ಬಹುತೇಕ ಈಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ವಿವಿಧ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮಿಶ್ರಣಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ನಕಲಿ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಸನಕಾರಿ ಆಗಿದ್ದು, ಹೃದಯ ಸಮಸ್ಯೆ, ನಿದ್ರೆ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಈ ಜಪ್ತಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡ್ರಗ್ ಸಾಗಣೆ ಜಾಲದ ಭಾರತ ಸಂಪರ್ಕದ ಬಗ್ಗೆ ಭದ್ರತಾ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.

ಕ್ಯಾಪ್ಟಾಗನ್ ಎಂದರೇನು:
ಕ್ಯಾಪ್ಟಾಗನ್ ಒಂದು ಕೃತಕ ಉತ್ಸಾಹವರ್ಧಕ (synthetic stimulant) ಔಷಧಿ. ಇದು ಅಮ್ಫೆಟಮಿನ್ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು, ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಉತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬಳಕೆಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದರೂ, ಈಗ ಇದು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಿ ದುರುಪಯೋಗವಾಗುತ್ತಿದೆ.

‘ಜಿಹಾದಿ ಡ್ರಗ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಕಾರಣ
ಕ್ಯಾಪ್ಟಾಗನ್ ಅನ್ನು “ಜಿಹಾದಿ ಡ್ರಗ್” ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಯುದ್ಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆ. ಸಿರಿಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸಂಘರ್ಷ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಉಗ್ರ ಸಂಘಟನೆಗಳು ತಮ್ಮ ಯೋಧರಿಗೆ ದೀರ್ಘ ಸಮಯ ಜಾಗೃತವಾಗಿರಲು, ಭಯ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಈ ಡ್ರಗ್ ಬಳಸಿದ್ದರೆಂಬ ವರದಿಗಳು ಇವೆ.

ಇದನ್ನು ‘Poor man’s cocaine’ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಕಾರಣ
ಕ್ಯಾಪ್ಟಾಗನ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೋಲಿಕೆಯಿಂದ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಕೋಕೇನ್‌ಗೆ ಹೋಲುವ ಉತ್ಸಾಹವರ್ಧಕ ಪರಿಣಾಮ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು “ಬಡವರ ಕೋಕೇನ್” ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಸನಕಾರಿ.

ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮಗಳು
ಈ ಡ್ರಗ್ ಬಳಕೆಯಿಂದ ತೀವ್ರ ಉತ್ಸಾಹ, ನಿದ್ರೆ ಕೊರತೆ, ಹೃದಯ ಬಡಿತ ಹೆಚ್ಚಳ, ಭ್ರಮೆ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಗಂಭೀರ ವ್ಯಸನ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಹಾನಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಪ್ತಿ ಮಹತ್ವ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಪ್ಟಾಗನ್ ಸಿಕ್ಕಿರುವುದು ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯ ಸಾಗಣೆ ಜಾಲಗಳು ಭಾರತವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭದ್ರತಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಂದಾಜಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಕ್ಯಾಪ್ಟಾಗನ್ ಜಪ್ತಿ ಪ್ರಕರಣವು ಕೇವಲ ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣದ ವಿಷಯವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಗ್ಲಿಂಗ್ ಜಾಲಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.