ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕೋರ್ಟ್ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರ ಮರೆಮಾಚಲು ಗೈಡ್‌ಲೈನ್ಸ್ ರಿಲೀಸ್! ಇಂದಿನ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಗತ್ತಿನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳಿಸಿ ಹಾಕುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ.

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಭೂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಕಾನೂನು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ ಆತ ನಿರ್ದೋಷಿ ಎಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ಆ ಪ್ರಕರಣ ಮುಗಿದು ಹೋಗಿದ್ದರೂ, ಆತನ ಹೆಸರನ್ನು ಗೂಗಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಿದಾಗ ಹಳೆಯ ಕೋರ್ಟ್ ದಾಖಲೆಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಇದು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಇಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದುಕು, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಗೌರವಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ.

ಹೀಗೆ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಜನರು ಮರೆತುಬಿಡಲು ಮತ್ತು ಆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಇರುವ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಹಕ್ಕನ್ನೇ ‘ಮರೆತುಬಿಡುವ ಹಕ್ಕು’ (Right to be Forgotten) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಂವಿಧಾನದ 21ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ಬರುವ ‘ಬದುಕುವ ಮತ್ತು ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಹಕ್ಕಿನ’ (Right to Privacy) ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆ:

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸಚಿನ್ ದತ್ತಾ ಅವರ ಪೀಠವು ಈ ಕುರಿತು ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದೆ. ಆನ್‌ಲೈನ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ (Online Judicial Records) ಮುಂದುವರಿಯುವ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರಗಳು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗೌಪ್ಯತೆ, ಘನತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಅತಿಯಾದ ಹಾಗೂ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅಂತಹ ವಿವರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಅಥವಾ ಮರೆಮಾಚಲು (Masking) ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊರೆ ಹೋಗಬಹುದು ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ದಾಖಲೆಗಳು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿಯುವ ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಈ ಹಕ್ಕು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

ಮಾಹಿತಿಯ ಸ್ವಯಂ-ನಿರ್ಣಯದ ಹಕ್ಕು:

ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ‘ಮಾಹಿತಿಯ ಸ್ವಯಂ-ನಿರ್ಣಯ’ (Informational Self-Determination) ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದೆ. ಇದರರ್ಥ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವ ಮಾಹಿತಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಾವುದು ಇರಬಾರದು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು ಆಯಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಇಡೀ ಜೀವನವನ್ನು ಭೂತಕಾಲದ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಹಳೆಯ ಘಟನೆಯ ನೆರಳಿನಲ್ಲೇ ಕಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆ ಹಳೆಯ ಘಟನೆಗಳು ಇಂದಿನ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತವಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಘನತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೊರಡಿಸಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು:

ಆನ್‌ಲೈನ್ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವಾಗ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯ, ಕೌಟುಂಬಿಕ ಮತ್ತು ವೈವಾಹಿಕ ವಿವಾದಗಳು ಹಾಗೂ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕರಿಗೆ (Minors) ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಆಟೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆಗಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಡಬೇಕು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಇರುವ ದೊಡ್ಡ ಹಗರಣಗಳು ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕ ಅಪರಾಧಗಳ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ‘ಮಾಹಿತಿ ತಿಳಿಯುವ ಹಕ್ಕನ್ನು’ (Right to Know) ಕೂಡ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಎರಡೂ ಹಕ್ಕುಗಳ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಮುಕ್ತ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿತನದ ಸಮತೋಲನ:

ಈ ತೀರ್ಪಿನಿಂದಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮುಕ್ತತೆಗೆ (Open Judiciary) ಯಾವುದೇ ಧಕ್ಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಾನೂನು ಅಂಶಗಳು, ವಾದ-ವಿವಾದಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಆದೇಶಗಳು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಕೇವಲ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹೆಸರು, ವಿಳಾಸ, ಫೋನ್ ನಂಬರ್ ಅಥವಾ ಆಧಾರ್ ವಿವರಗಳಂತಹ ಗುರುತನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸದಂತೆ ಮರೆಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ (Anonymous). ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಾನೂನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ತೀರ್ಪು ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೂ, ಅದರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಖಾಸಗಿ ಬದುಕಿಗೆ ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ತೀರ್ಪಿನ ಸಮಾಜದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭಾವ:

ಈ ಮಹತ್ವದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ‘ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಳಂಕ’ದಿಂದ (Digital Stigma) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಸಾವಿರಾರು ಜನರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ರಿಲೀಫ್ ನೀಡಲಿವೆ. ಉದ್ಯೋಗದ ಬ್ಯಾಕ್‌ಗ್ರೌಂಡ್ ವೆರಿಫಿಕೇಶನ್ ಅಥವಾ ಮದುವೆಯಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಮುಚ್ಚಿಹೋದ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಗೂಗಲ್ ಸರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಂದು ಇಡೀ ಜೀವನವೇ ಹಾಳಾಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಇದು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿಕೊಂಡು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಬದುಕಲು ಬಯಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಈ ತೀರ್ಪು ಒಂದು ಹೊಸ ಆಶಾಕಿರಣವಾಗಿದೆ.

#: #RightToBeForgotten #DelhiHighCourt #RightToPrivacy #DigitalRights #LegalUpdates