UPIಗೆ ಶುಲ್ಕ ಬರಲಿದೆಯೇ? – ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕಾರವಾದ bill ಮಸೂದೆ ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?

Karavali Maruta | 2 weeks ago | 07 August 2026

ನವದೆಹಲಿ, ಆ. 7: ದೇಶದ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರು ಪ್ರತಿದಿನ ಬಳಸುತ್ತಿರುವ UPI (Unified Payments Interface) ಸೇವೆಗೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಶುಲ್ಕ (MDR – Merchant Discount Rate) ವಿಧಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಲೋಕಸಭೆ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದೇಶದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ನೀತಿ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದಾದ ಕ್ರಮವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ UPI ಬಳಕೆದಾರರು ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಈ ಮಸೂದೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಮಸೂದೆ ಏನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ?

ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ Payment and Settlement Systems Act, 2007 ನಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದುವರೆಗೆ UPI ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವಿಧಾನಗಳ ಮೇಲೆ Merchant Discount Rate (MDR) ವಿಧಿಸಲು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ನಿರ್ಬಂಧವಿತ್ತು. ಈಗ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಪಾವತಿ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಮೇಲೆ MDR ವಿಧಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರ ಸಿಗಲಿದೆ.

MDR ಎಂದರೇನು?

MDR ಎಂದರೆ Merchant Discount Rate. ಇದು ಗ್ರಾಹಕರು UPI ಮೂಲಕ ಅಂಗಡಿಗೆ ಪಾವತಿ ಮಾಡಿದಾಗ, ಆ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸುವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಥವಾ ಪಾವತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಯು ಪಾವತಿಸಬಹುದಾದ ಶುಲ್ಕ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು (merchants) ಪಾವತಿಸುತ್ತಾರೆ; ನೇರವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಗ್ರಾಹಕರು ಹಣ ಕೊಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆಯೇ?

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, MDR ಅನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ MDR ಅನ್ವಯಿಸಿದರೂ ಅದು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಅಂದರೆ, ನಿಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ UPI ಪಾವತಿಗೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಸದ್ಯ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ.

ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಮಸೂದೆ ಯಾಕೆ?

ಸರ್ಕಾರದ ವಾದವೇನೆಂದರೆ, UPI ವ್ಯವಸ್ಥೆ ದೇಶದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು, ಪಾವತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಫಿನ್‌ಟೆಕ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಭಾರೀ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಭರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆ, ಸರ್ವರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಆದಾಯದ ಮೂಲ ಬೇಕಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನೀತಿ ಬದಲಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಇರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಮಸೂದೆಯ ಉದ್ದೇಶ.

ಯಾರಿಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀಳಬಹುದು?

ಈಗಾಗಲೇ ಹಣಕಾಸು ವಲಯದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ₹2,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ UPI ಪಾವತಿಗಳು ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಆಗುವ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ MDR ಅನ್ವಯಿಸುವ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಮಾತು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ. ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಮೊತ್ತದ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಅಂದಾಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ಇನ್ನೂ ಆಗಿಲ್ಲ.

ಸಣ್ಣ ಅಂಗಡಿಗಳಿಗೆ ಏನಾಗಬಹುದು?

MDR ಮರುಜಾರಿಯಾದರೆ, ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚದ ಭಾರ ಬೀಳಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕವಿದೆ. ಈಗ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಅಂಗಡಿಗಳು UPI ಪಾವತಿಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುಲ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಶುಲ್ಕ ಜಾರಿಯಾದರೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ಖರೀದಿ ಮಿತಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಿಂತ ನಗದು ಪಾವತಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ.

ಫಿನ್‌ಟೆಕ್ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಲಾಭವೇ?

PhonePe, Google Pay, Paytm ಸೇರಿದಂತೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು UPI ಸೇವೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. MDR ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮರುಜಾರಿಯಾದರೆ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಆದಾಯದ ಮೂಲ ಸಿಗಬಹುದು ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ವಾದವೂ ಇದೆ.